EDPSI

یادگیری ضمن ارائه خدمت به عنوان یک استراتژی آموزشی service learning

لطفا به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

يادگيـري همزمان با ارائه خدمت به‌جـاي ترجمه كلمه اصلي "service learning" و به معني ارائه خدمات و آموزش همزمـان به فراگیران در بستر جامعـه است و سابقـه‌ای حـدود یک قـرن دارد. در اغلـب كشورهـاي دنيـا از اوایـل سـال 1900 میلادی تاکنون، اغلب برنامه‌های آموزش عملـی دانشجویـان در جامعـه در راستـای خدمت بـه جامعه به موازات اهداف آموزشی توسعـه یافتـه است. در طـی سال‌هـای 1960 تا 1970 تمایـل جدیدی برای اشکال دیگری از يادگيري تجربی به نام "يادگيري همزمان با ارائه خدمت" شـکل گرفته است که تا حدودی با روش‌های قبلی به شکل کارآموزی مرسوم در کلینیک‌ها، مکان‌های عملی و آزمایشگاه‌ها تفاوت دارد.
"يادگيري همزمان با ارائه خدمت" براسـاس نگرش ساختگرایانی است که معتقدند تولید و ساخـت دانش در افـراد از دانش و تجـربیات پایـه و مقـدماتی شـروع مـی‌شود و بـه طـرف فرآیند يادگيري، تغییر و بحث پیرامون اطلاعات جدیـد در زمینه اجتمـاع و محیـط فـردی پیش مـی‌رود. در حقیـقت در ایـن روش آموزشـی مفهـوم یادگیـری دوطرفـه ناشـی از تجربیـات دانشجویان در حین آموزش، ضمن مشارکت و ارائـه خـدمت در شرایط واقعـی در جامعـه به دسـت مـی‌آید و جامعه نیـز به طور مستقیـم از منافع این روش بهره‌مند می‌گردد.

پروانه خراسانی مینا جوزی

Service-learning practitioners emphasize the following elements in formulating a definition of service-learning:

Service-learning involves students in community service activities and applies the experience to personal and academic development.

Service-learning occurs when there is "a balance between learning goals and service outcomes" (Furco 3).
Service-learning differs from internship experience or volunteer work in its "intention to equally benefit the provider and the recipient of the service as well as to ensure equal focus on both the service being provided and the learning that is occurring" (Furco 5).
Service-learning course objectives are linked to real community needs that are designed in cooperation with community partners and service recipients.
In service-learning, course materials inform student service and service informs academic dialogue and comprehension.
Service-learning engages students in a three-part process: classroom preparation through explanation and analysis of theories and ideas; service activity that emerges from and informs classroom context; and structured reflection tyingerviceexperience back to specific learning goals. (Jeavons 135)

منبع : edpsi.net

وجـه تمایز "يادگيـري همزمـان با ارائـه خدمت" از روش‌‌هـای کارآموزی مرسـوم و سنتی (Traditional clinical work field):
در جامعه چالش‌های مختلفی که دانشجو در روش "يادگيري همزمان با ارائه خدمت " با آن مواجه می‌شود باعث کـسب برخی مهارت‌هـای رده بالای سطوح يادگيري از جمله مهارت‌هـای لازم برای برخـورد با افـراد، خانواده‌ها و جامعه مـی‌شود که از طریق کلاس‌های درس تئوری و حتی روش‌هـای سنتی و مرسوم آمـوزش (کار- آموزی) کسـب نمـی‌شود. این روش در ضمـن ارائه خـدمات به جامعه منجر به ایجـاد آمادگـی حرفـه‌ای و يادگيري دانشجو مـی‌شود و در اثـر مشارکت و سهیم شدن با جامـعه منجر به ارائـه بازخورد و درک عمیق رویه‌های فردی و کسب تعهـدات دانشجویـان بـه عنـوان یـک شهرونـد خوب مـی‌شود. این دو موضوع یعنـی دریافت بازخـورد از جـامعه و درک عمیـق رویـه‌هـای فـردی و مسؤولیت‌‌‌هـای شهروندی وجه تمایز این روش از دیگر روش‌های کارآمـوزی مرسوم و سنتـی است که اکثر کارشناسان معتقدند برای کارایـی بیشتر دانشجویان پرستاری و سایر علوم بهداشتی در سطح جامعه زیربنایی و مهم هستند .
مهارت‌هایی که از طریق "يادگيـري همزمان با ارائه خدمت" به دست می‌آید:
در روش "يادگيري همزمان با ارائه خدمت" دانشجو برای کار با جمعیت‌های تحت پوشـش از کلاس درس بـه جامعه فراخوانـده می‌شود و ایـن روش باعـث تقویت مهارت‌های مختلـف مورد نیاز برای کار با جامعه می‌شود.

برای اجرای اصولی و واقعی روش "يادگيري
همزمان با ارائه خدمت" توصیه شدید بـر کسب بینش فردی همراه با روش‌های کاملاً برنامه‌ریزی شـده و زمان‌بنـدی شـده برای ارائه بازخـورد و تعالـی نفس و کشف خود وجود دارد. بنابرایـن در حیـن "يادگيـري همزمـان با ارائه خـدمت" عـلاوه بـر ارائـه خدمـات و آمـوزش در کنـار یکدیگـر، مهارت‌ها و ارزش‌هایـی که معتقدیـم برای مشاوران جامعـه زیر بنایی هستند به دست می‌آید (14). روش آموزشی "يادگيـري همزمان با ارائه خدمت" با توجه بـه کسب تجـارب دست اول و عملـی در برخـورد بـا مسائـل روزمره در محیـط واقعـی منجـر به کسب مهارت‌های زیادی مـی‌شود که مهمتـرین آنها عبارتند از:
1- تقویـت مهارت‌هـای تفکـر و استـدلال انتقـادی (Critical thinking and reasoning)
2- تکامـل ارتباطات بین فـردی و فـردی و استفاده از روش‌های ارتباط درمانی مؤثر
3- تقویـت مهارت‌هـای بررسی و شنـاخت جامعه و خانواده
4- درک کامـل و کاربـرد اطلاعـات اساسی (Core information)
5- تسهیـل همـکاری و مشـارکت طولانـی مدت دانشگاه و جامعه در ارتقاء سلامت جامعه
6- کشف توانایی‌ها و منابع جامعه
7- هدایت بحث‌های بهداشتی از دیدگاه‌‌‌های مختلف
8- تقـویت مهارت‌هـای رهبـری و تشـکیل گروه
9- توسعـه علاقـه و تمایـل دانشجویـان بـه يادگيري عمیق مبتنی بر تجربه
10- تقویت مسئولیت‌های اجتماعی به عنوان یک شهروند خوب
11- ارائـه فعالیت‌ها و تمرینات با اندیشـه و
تفکر عمیق و همراه با ارائه بازخورد
12- تقـوی مهـارت‌هـای حـل مشکـل (Problem solving) .
انـواع بـرنامه‌هـای آموزشـی بـه روش "يادگيري همزمان با ارائه خدمت"
آموزش به روش "يادگـيري همزمان با ارائـه خدمت" می‌تواند به چهار صورت اجرا شود:
1- اولویت يادگيري دانشجو
2- اولویت با خدمت به جامعه
3- اولویت با هر دو (يادگيري همراه با ارائه خدمت) در برنامه آموزشی مدون و رسمی
4- اولویت با هر دو (يادگيري همراه با ارائه خدمت) بدون برنامه آموزشی رسمی .
اصول آموزش به روش "يادگيري همزمان با ارائه خدمت"
محققـان مختلـف کاربـرد اصولـی را بـرای مؤثرتـر شـدن آمـوزش بـه روش "يادگيـري همزمان با ارائـه خدمت" توصیه نموده‌انـد که عبارتند از:
اصل اول: انتخـاب یـک پایـگاه و مـکان منـاسب بـرای ورود دانشجویـان بـه جامعـه (Placement quality).
برخـي محققين انتخـاب یک پایگاه منـاسب
بـرای ورود بـه جامعـه را در مـوفقیت طولانـی مـدت برنامه‌هـای "يادگيـري همزمـان با ارائـه خدمت" ضروری دانسته‌اند. این پایگاه می‌تواند باعـث جلب اعتماد، تقویت فـرآیند يادگيري و تسهیل ارتباط با جامعه شـود. این مراکز عبارتند از مراکـزی کـه خدماتـی را بـه جمـعیت‌هـای مختلف ارائه می‌دهند و دانشجو را برای کار با افـرادی کـه به‌ طـور معمـول در کـلاس درس، اجتماع و سیستم‌‌‌های مراقبت بهداشتـی مرسـوم در جامعه قابـل دستیابی نیستند آمـاده می‌کند یا خدمات که فرصت تجربه نقش‌هـای رهبـری را برای برنامه‌ریزی و تعامـل بـا مددجویـان فراهم می‌کنند. همچنین خدماتـي که در آنهـا فراگیران بتواننـد با مددجویـان دارای مشکـلات خـاص تعامل برقرار کرده و مهارت‌هـای حل مشکل را به کار برند.
اصـل دوم: کارآیی "يادگيري همزمان بـا ارائـه خدمـت" برای جامعـه و دانشجویـان (Application between classroom and community)
براسـاس نظر سیفر (Seifer) دانشجویـان در طرح "يادگيري همزمان با ارائه خدمت" علاوه بر این که به‌طـور مستقیم تعهـدات خـود را بـه جامعه ارائه مـی‌دهند، باید بین مطالب تئـوریک دانشـگاه و نقـش خـودشـان در جایگـاه ارائـه دهندگان مراقبت بهداشتـی ارتباط برقرار نموده و در زمینه‌ای که خدمات ارائه می‌شود، يادگيري داشته باشند .
دانشجویـان در "يادگـيري همزمـان با ارائـه خدمـت" باید بتوانند با استفـاده از مهارت‌هـای تفکر انتقادی و مهارت‌های بین فردی و ارتباطی در جهت مرتفـع ساختن نیازهای مددجویان بـه بهترین نحو اقدام نمـایند و مدرسین و هماهنگ کننده‌های کارورزی دانشجویان باید آنها را برای تغییـرات مربوطـه و متکـی به خود شدن یـاری دهنـد. براسـاس نظـرات جاکوبـی (Jacoby) و همـکاران "يادگيري همزمـان با ارائه خدمـت" بایـد اهـداف کلـی يادگيـري دانشجویـان را بـا نیازهـای جامعه ترکیـب نماید، این رویکـرد در نهایت باعث تقویت يادگيري فراگیرانی می‌شود که در این روش آموزشی درگیر بوده‌اند .
اصـل سوم: تفكر (Reflection)
جـزء اساسـی "يادگيـري همزمـان بـا ارائـه خدمت" عبارت است از ارائه تفكر، دانشجویان حین ارائه خدمت باید به فکر کردن درباره ایـن مسائل مشغـول شوند که ارائه خدمت به جامعه شامل چه کارهایـی است؟ طی این برنامه آنهـا چه تجاربـی از جامعـه کسب مـی‌کنند؟ تأثیـر ایـن تجـارب بر کارآیی شغلی آنها چیست؟ در طی تفكر فرد در چرخه‌ای از تفکرات درونـی و تمرینـات عملی براسـاس تجارب، دیدگاه‌هـای درونـی و تجزیه و تحلیل مشارکتی وارد شده و در نهـایت به سنتـز اطلاعـات مـی‌رسد. در این فـرآیند مربی به جـای "ارائه دهنده اطلاعـات" بیشتر نقش "راهنما" را برای دانشجو ایفا می‌کند.
تعـدادی از فعالیت‌هایی کـه بـرای تفكـر از دانشجویان خواسته می‌شود عبارتند از: نوشتن وقایع روزانه و خلاصه کارها به‌صورت گزارش (Journaling) همراه با سئوالات جستجوگرانه و کاوشگـرانه از سوی مربـی و روش‌‌هـای بحـث به صـورت بولتـن بـورد (Bulletin-Board) در اینترنت .
اصل چهـارم: درک تمایزهـا و تفاوت‌هـا (Diversity)
"يادگيري همزمان با ارائه خـدمت" از طریق ژرفانگـری فرصت‌هایی برای تبدیـل تئوری بـه‌ عمل فراهم می‌کند.
دانشجویـان در "يادگيري همزمـان بـا ارائـه خـدمت" می‌توانند عقاید مشتـرک بین افراد بـا تجارب، زمینه‌ها و نگرش‌های فرهنگی متفاوت را پیدا کرده و تمایزات موجود را درک نمایند. گاهی محیط "يادگيري همزمان با ارائه خدمت" آن چنان با محیط پیرامون دانشجویان متفاوت است که فراگیران برای سازگاری با این محیط و نشان دادن عکس‌العمـل مناسب باید به سختی تـلاش کننـد. ولـی در نهایت بازخوردهایـی که دانشجویان ارائه می‌دهند، توانایـی آنها را برای درک ایـن نکتـه نشان مـی‌دهد کـه "علی‌رغـم تفاوت‌‌هـای فـردی، برای هر کسـی یک سـری نیازها، خواسته‌هـا و تمایلات مشترک با دیگران وجـود دارد" درک ایـن تمایـزات و تفـاوت‌هـا بستگـی به گستـردگی يادگيري همزمـان با ارائه خـدمت و کیفیـت و کمـیت جایـگاه آن دارد. بنابراین اگر دانشجویان عمیقاً تمـایزات را درک کنند، می‌توانند فراتر از محدودیت‌های اجتماعی اقتصادی این مسائل را تجربه کنند .
اصل پنجم: درک نیـاز (Need) و تقاضای (Demand) واقعی جامعه يا شنیدن صدای مردم (Hearing the voice of the community).
"يادگيـري همزمـان بـا ارائـه خدمـت" بـه دانشجـو کمـک می‌کنـد کـه فـرد را در محیط واقعـی‌اش بررسـی کنـد و در وقایـع روزانه بـا آنها وارد عمـل شود. تعامـل دانشجو با جامـعه باعث می‌شود که نیازهـای جامعـه را به خوبـی درک کنـد و ایـن متفـاوت از سئـوالات بالینی است که یک جواب مشخـص دارند.
طـی فرآیند بررسی و شنـاخت جامعه که در "يادگـيري همزمـان بـا ارائـه خدمـت" انجـام مـی‌شود، دانشجـو با شناخـت محیـط فیزیکـی، روانی- اجتماعـی، ارزش‌ها و اعتقادات جامعه و انواع امکانات اجتماعی می‌تواند نیازهای واقعی و تقاضاهای جامعه را نیز درک کند.
مزایـای آموزش به روش"يادگيري همزمـان با ارائه خدمت"
برای آموزش به روش "يادگيري همزمان با ارائه خدمت" مزایای بسیاری ذکر نموده‌اند از جمله اینکه:
1- این روش هم برای يادگيري دانشجو و هم برای دریافت خدمات توسط جامعه مفید است.
2- راهی برای تمرین داوطلبانه مهارت‌هـای عملی در کار با جامعه بدون اجبار تجارب بالینی رسمی است.
3- سبـب اجـرای فرآينـد يادگيري براساس نیازهـای جامعـه، اولـویت‌هـا، برنامه‌ریزی‌‌هـای
جمعیتی و اهداف آموزشی انعطاف‌پذیر می‌شود.
4- دانشجویـان را در موقعیت‌هـای تجـارب يادگيـري (Learning experiences) متفـاوت ماننـد کار بـا مؤسسـات اجتماعـی بهزیستی و بهداشتـی و مـواجهه بـا جمعیت‌هـای خـاص بیمـاران در جامعه قرار می‌دهد که در کلاس‌های تئوری به‌ دسـت نمی‌آید، بنابراین مشـارکت و همـکاری کادر بهداشتی، ارائه دهنـدگان خدمات و جامعه را فراهم می‌کند.
5- سبب درک عمیق تفاوت‌های فرهنگی و ارزش‌هـا، زبان، سبک زندگـی، وضع اقتصـادی اجتماعـی و مسائل مربوط به سنین مختلـف در حین آموزش می‌شود.
6- سبـب کسب مهارت‌هـای تفکر انتقـادی می‌شود که مستلزم آزمون آگاهانه، سیستماتیـک، عقلانـی و هدفمند تجزیه و تحلیل اطلاعات بـه منظور نتیجه‌گیری مناسب و اغلب خلاقانه برای حل مشـکل است. این نوع تفکـر امروزه بـرای فعالیت‌های دانشجویان علوم بهداشتی در چهـار چوب یک فرآینـد سیستماتیـک حل مشـکل در جهـت رفع نیازهـای مـددجو و تعییـن بهتریـن مداخلـه به نحو مطلوب ضروری است. فرآینـد مشـکل‌گشایـی شبیـه فرآینـد تحقیـق و شامـل مراحـل متوالـی بررسـی و شناخـت، تجزیـه و تحلیل موقعیت و تشخیص مشکلات، توانمندی- ‌‌هـای موجود و احتمالی، برنامه‌ریزی جهت حل مشکل، مداخله و ارزشیابی است. تقویت مهارت تفکر انتقـادی باعث می‌شـود ذهن فرد باز باشد و بـا کنجکاوی و حقیقت‌‌جویـی به‌دنبال یافتـن پاسخ‌ها و راهکارهای احتمالی برای حل مسائل و مشکلات باشد (16).
7- سبب کسب مهارت‌هـای برقراري ارتباط درمانـی و مـؤثر مـی‌شود کـه به‌طـور خلاصـه عبارتند از: 1) گوش دادن، 2) سکوت به موقع، 3) بازگو کـردن شنیده‌هـا، 4) ارائه بازخـورد و انعـکاس، 5) روشن‌سازی و درخواست توضیح، 6) توجه، 7) بازگشایی مفاهیم و مطالب گفته شده، 8) شوخ طبعـی و گشاده‌رویـی، 9) ارائـه اطلاعـات، 10) بیـان ادراکـات، 11) شناخـت موضـوع، 12) دادن حق انتخاب به مددجو و... .
8- از طریق ایـن روش ارزش‌‌هـای اخلاقی دانشجویـان از قبیـل همدلـی، خـود آگاهـی و اعتماد به نفس تقویت می‌شود.
9- از طریق این روش مهارت‌هـای پویایی گروه (رهبری، مشارکت، مسئولیت‌پذیری و...) تقویت مـی‌شود. کـسب این مهـارت برای کار بـا گروه‌هـا در جامعـه و کلاس‌هـای آموزشـی گروهی لازم است.
10- در ایـن روش دانشجویـان عـلاوه بـر کسب مهارت‌هـای فـوق شهروندانـی مطلـع، مسؤولیت‌پذیـر و آگاه خواهنـد شـد که از این مهارت‌هـا در تمـام مراحـل زندگـی خـود نیز استفاده خواهند نمود.